ĐỘC GIÁC - TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC ĐẶC SẮC CỦA HAMVAS BÉLA

Tri Văn - 06/03/2019 - 0 bình luận

Độc giác - Tiểu luận triết học đặc sắc của Hamvas Béla gồm ba tác phẩm riêng biệt được tập hợp lại như một tuyển chọn. Hai tiểu luận đầu: Niềm Cảm Hứng và Một Trăm Cuốn Sách được viết riêng thành hai tập sách mỏng, và tiểu luận thứ ba: Độc giác vốn nằm trong một tác phẩm khác của Hamvas Bela, nhưng có hình thức và nội dung khá độc đáo, cũng có thể coi như một bộ sách độc lập.


Ba tác phẩm này có chung đặc điểm, nội dung cực kì súc tích và rất có ích cho những ai muốn tìm hiểu về vấn để tâm linh một cách tổng quát. Chúng nằm trong số những tiểu luận hay nhất của Hamvas Bela.

Bạn đọc có thể đặt sách tại đây

Trong tiểu luận thứ nhất Một Trăm Cuốn Sách theo ý kiến riêng của tác giả, đây là những cuốn sách: “…mà từ đó, nếu tất cả những cuốn sách khác chẳng hạn bị mất người ta vẫn có thể xây dựng lại những trào lưu, những khuynh hướng chính của văn học nhân loại”. và:” Giữa một trăm tác phẩm này có những cuốn ít nhất cần luôn luôn xuất hiện trong hộc bàn dưới ánh đèn đêm, để con người, nếu không thể hơn, nhưng trước khi ngủ cần đọc ít nhất một từ thôi, và mang theo mình vào bóng tối của đêm ít nhất một cái gì đó từ nội dung đích thực của sự sống loài người”.


Từ tiêu chí này, đúng như tư tưởng nhất quán trong toàn bộ các tác phẩm của ông, Hamvas Bela đặc biệt nhắc đến tất cả những cuốn sách cổ chính của văn hóa nhân loại, dù được viết theo những ngôn ngữ khác nhau ở các quốc gia khác nhau như: Rigveda,Upanisad, Mahabharata, Tử Thư Ai Cập (Pert em heru), Kinh Thánh…). Hamvas Bela phân tích cực kì súc tích nội dung tác phẩm ấy, ông giúp người đọc lựa chọn sách dựa trên những tiêu chuẩn văn hóa tri thức cơ bản nhất. Với các tác phẩm mà người sáng tác là một cá nhân, Hamvas Bela chỉ ra những đặc trưng bút pháp nổi bật của mỗi tác giả.


Tất nhiên đây chỉ là một trăm cuốn sách được lựa chọn đến khoảng giữa thế kỉ XX nên văn học thời hiện đại gần như vắng bóng. Tuy nhiên sự bất tử của văn hóa nhân loại phần lớn lại nằm trong các văn bản cổ, và về điều này, không ai có thể phân tích rõ và hay như Hamvas Bela.


Tiểu luận thứ hai: Niềm Cảm Hứng vẫn được coi là một tiểu luận hay nhất và khó đọc nhất của Hamvas Bela, nhất là đối với người đọc châu Âu. Bởi vắng thiếu tri thức về các tôn giáo Phương Đông nên học không hiểu bài viết luận này nói về điều gì. Tuy Hamvas Bela viết hết sức giản dị, dùng nhiều ví dụ cụ thể.
Tác giả muốn phân tích nguyên lý cơ bản về mối quan hệ giữa con người và vũ trụ trong khái niệm tất cả là MỘT, đấy là: “Trong mọi trường hợp đó là một trạng thái đòi hỏi sự toàn tâm toàn ý của con người khi hòa vào sự Đồng Điệu một cách có ý thức với các vòng siêu nhiên”.


Và điều kiện cơ bản để làm được điều này con người phải hiểu về (cái gọi là) Nền tảng Cơ Bản: “Đấy là sự nhảy cảm, để ngỏ về hướng siêu nhiên. Đấy là nền tảng cơ bản. Nhưng đừng để nhầm lẫn, cần nói ngay, đây cũng là trạng thái cuối cung của con người trong MỘT, và hai điều này có quan hệ với nhau như cái đầu tiên và cái cuối cùng, là bản năng khởi hành và mục đích, là thiên đường và Jeruzsalem Mới, là vườn và thành phố, là thời hoàng kim và chân phúc. Trở thành trẻ sơ sinh và trở thành nhà thông thái như nhau – theo Lão tử nói. Nhưng cũng cần nói thêm sự đồng điệu không chỉ đạt được trong buổi ban đầu và cuối cùng của mọi thời gian. Nền tảng cơ bản (État primordial) có trong tất cả mọi người, trong tất cả mọi giây phút, tại nơi đây. Nền tảng cơ bản có thể phức tạp hóa trong bất kì khoảnh khắc nào”.


Từ đây cho đến hết bài tiểu luận, chúng ta có thể từ từ hiểu được ý đồ của tác giả muốn nói đến điều gì: đó là cách thức HÀNH ĐỘNG cảu con người sau khi đã nhận biết một cách TỈNH THỨC về ý nghĩa nội dung một kiếp sống người. bởi vì khậu hiệu quan trọng nhấy của tư tưởng cảu Hamvas Bela là cần HIỆN THỰC HÓA những điều con người đã tự thức tỉnh trong bản thân mình.


Cách thức hành động này chính là nội dung của các khuynh hướng tâm linh dẫn dắt con người vào các thực hành tôn giáo, tự chuyển hóa và rèn luyên tâm tính, học hỏi và trao dồi kiến thức để ngày càng nâng cao hơn tri thức SỐNG cảu mình. Và: Hiện thực hóa sự tỉnh táo là một quá trình kĩ thuật-niềm cảm hứng.
Tác gải cho chúng ta biết tại sap cần thực hành sự tỉnh táo – chính là thực hành niềm cảm hứng? Bởi nội dung đời sống con người cần luôn luôn được nâng cao lên trong các sáng tạo tinh thần như văn hóa-nghệ thuật. hướng của niềm cảm hứng (ekstazis) không đi thoe vòng quay tròn tự nhiên mà vuông góc với đời sống. trong vòng quay cao hơn của đời sống thực ra luôn luôn mang tính chất cảm hứng, thăng hóa, là chất liệu để sáng tạo nghệ thuật. là tư tưởng, là việc trải qua niềm vui tạp dựng tác phẩm, là việc đọc, là sự học tập, là tình yêu, sự chiêm ngưỡng, là âm nhạc, vũ điệu, là sự hành hương, là lời cầu nguyện.


Nói tóm lại: đời sống người chân chính và xứng đáng phải là một đời sống tinh thần thiêng liêng đồng điệu làm một với vũ trụ hài hòa. Chỉ lúc đó con người mới có sự tươi, tỉnh, có niềm HẠNH PHÚC trần thế mà nó phải vượt lên chính bản thân mới gây dựng được cho mình và giữ gìn, truyền tải lại cho CỘNG ĐỒNG người chung sống với nó.


Một lần nữa, trong tiểu luận Niềm Cảm Hứng Hamvas Bela lần lượt nhắc lại nội dung của các cuốn sách cổ, thông qua các tín ngưỡng khác nhau của cá nền văn hóa địa phương khác nhau nhưng một gốc gác truyền thống của văn hóa nhân loại. sự khác nhau này thể hiện ở các tên gọi khai niệm trong các văn bản cổ của các dân tộc khác nhau (Ấn Độ, Do Thái, Hồi Giáo), nhưng nội dung không hề bài trừ nhau và mục đích cuả sự hình thành niềm cảm hứng giống hệt nhau, vì: “… điều kiện cảu tinh thần trong sạch đã thực hiện hóa và việc từ bỏ mọi sự méo mó biến dạng chính là một quá trình cảm hứng cao nhất, là trạng thái phẳng lặng như gương, là trạng thái của con người khi tham gia vào sự truyền thông của thể giới Thấp nhất và Cao nhất. Đây là samdhi – thiên thượng, cái Pantandzsal gọi là nirvikalpa-jnana”


Sau cùng, người đọc trải qua các phân tích và chứng minh của tác gải để hiểu ra một nhiệm vụ duy nhất: “Tính chất cảu niềm cảm hứng có quy tắc và bầu khí quyển thường xuyên của nó là sự thiền định”. Và cuối cùng hiểu ra nội dung cơ bản của vấn đề bài luận nêu lên: “Sự thật hóa ra chỉ cso nghĩa chừng này: bằng quyết định có ý thức bước ra khỏi sự mờ mịt nhiễu nhương. Sự bất an phân tán khêu gợi thèm sức sống, và tồn tại trong sự trong sạch không che đậy cội rễ cảu bản chất. Tất cả cá dạng của kĩ thuật cảm hứng, ý nghĩa của yoga cũng như của Sufi, Orfika, Zen hay Mahajana, Kabbala đều có một không hai, bởi nó không truyền bá tri thức sự vật mà nó là sự dạy dôc từ các tri thức xác thực thông qua kinh ngiệm thu nhập từ đời sống của các cá nhân”.


Đây là một bài tiểu luận rất khó đọc và khó có thể hiển vẹn tròn, nhưng kích thích trực giác tâm linh có sẵn trong mỗi cá nhân nhằm thôi thúc họ tự suy nghĩ, thức tỉnh và chuyển hóa bản thân theo những mức độ nhất định mà họ đạt được.
Tiểu luận thứ ba: Độc giác (Unicornis) có một hình thức thể hiện hết sức độc đáo, như những lời đối thoại, trong mỗi câu, mỗi trích đoạn đều thể hiện tư tưởng đặc trưng cảu Hamvas Bela. Ông nêu quan niệm cá nhân về tất cả những gì liên quan đến thế giới tinh thần của con người: quyền tự do, sự sáng tạo, các mối liên quan của con người với nhau và với các sức mạnh siêu nhiên.


Hamvas Bela quan tâm đến bản thân con người như một chủ thể sáng tạo: “Chừng nào kẻ sáng tạo còn có cảm hứng, sự vất còn đó, nếu kẻ sáng tạo hết quan tâm, sự vật hỏng nữa. Cái ta gọi là lực tương tác lẫn nhau (gravitacio) chính là trọng lực cá nhân trong sự vật”. Chủ thể sáng tạo này làm nên chiều kích đời sống của con người thực sự, đó là một cuộc sống người bình thường (chứ không phải tầm thường) trong một đời sống tinh thần cao cả: “Bí mật của một Con Người Lớn không phải sự rồ dại, mà ngược lại, là sự khỏe mạnh. Đấy không phải một kẻ ngoại lệ mà lag một con ngươi fphoor quát và bình thường. Ngoại lệ là những kẻ khác. Rồ dại là kẻ không giống người ấy. Đời Sống Lớn là đời sống của một người bình thường, còn đời sống của đám đông là nhà thương điên và rạp xiếc. Bí mật của một Con Người Lớn: đó là người duy nhất không có bí mật. Đấy là người mang tính phổ quát, tự nhiên, giản dị và mang tính người thực chất.
-Ở những kẻ khác chỉ toàn là những điều bí mật, giấu giếm, rối loạn, ngoại lệ, che đậy, bê bối, đặc quyền, đặc tính, méo mó, điên rồ, như trò hề rạp xiếc. Chỉ từ một Con Người Lớn tôi biết ai là người thực chất”.


Tập tiểu luận này viết ra trong một hoàn cảnh khá đặc biệt: Hamvas Bela bị bắt buộc phải từ bỏ vai trò một người tí thức trong xã hội, không được phép sáng tác và xuất bản, nhưng ông vẫn tự duy trì hoạt động viết như một cách thiền định, tập yoga, để giữ cho đời sống tinh thần của mình thức tỉnh và minh bạch.
Đọc Độc giác người đọc làm quen với các quan niệm hết sức sâu sắc và đầy tính chất triết học cảu ông về cả những gì liên quan đến nhận thức, hoạt động, hành vi, của con người đối với đời sống cá nhân và cộng đồng. Đặc biệt đọc tiểu luận này người đọc hiểu rõ ràng quan niệm của Hamvas Bela về HÀNH VI cảu con người khi roi vào những tình huống, môi trường xã hội khác nhau. Triết lí về đạo đức sống của ông không tách rời với hành vi hiện thực hóa đời sống cuả chính ông từ kho tàng tri thức của ông.


Một tập tiểu luận triết học pha đẫm chất văn chương, hay đúng hơn những áng văn tuyệt đẹp mang những ý nghĩa triết học sâu sắc? không thể trả lời nổi vì cả hai tính chất này quyện lấy nhau trong từng câu văn không hề giống ai của tác phẩm.


Đọc, bỏ xuống để trầm ngâm suy nghĩ, cầm lên đọc tiếp vì không thể bỏ dở, và luôn luôn có cảm giác mình chưa thể hiểu thấu suốt những gì tác giả viết, Đọc giác là một biể luận không hề dễ đọc chút nào, nhưng sẽ để lại dấu ấn mãi với người đọc.

 Nguyễn Hồng Nhung

ThemeSyntaxError

Nhà Sách Tri Văn

Top
x
img

Thêm vào giỏ hàng thành công

 

X