Định Chế Tạp Chí Pháp Ngữ Và Cấu Trúc Tri Thức Việt Nam Thời Thuộc Địa

Trong bối cảnh thuộc địa đầu thế kỷ XX, đời sống tri thức Việt Nam được định hình bởi quyền lực chính trị, nhất là bởi những cuộc chuyển giao văn hóa và những “tranh đấu” biểu trưng diễn ra trong trường lực tri thức đang hình thành. Từ viễn tượng xã hội học về trường và lý thuyết chuyển giao văn hóa, công trình này khảo cứu sự vận động của các định chế tạp chí Pháp ngữ như những không gian trung giới, trong đó các trí thức Việt Nam và Pháp cùng tham gia kiến tạo, tương tác và tái cấu trúc các hệ giá trị văn hóa và tri thức hiện đại. Thông qua các hiện tượng dịch thuật, tranh luận học thuật, thực hành văn chương và lai ghép ngôn ngữ, cuốn sách góp phần soi sáng quá trình hình thành trường lực tri thức Việt Nam hiện đại trong sự giao thoa phức tạp giữa bản địa và phương Tây, giữa tiếp nhận, kháng cự và tái tạo văn hóa.

Thông tin tác giả

Phạm Văn Quang: Giảng viên Cao cấp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Võ Thị Ánh Ngọc: Giảng viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Lê Ngọc Báu: Giảng viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Sity Maria Cotika: NCS Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Nguyễn Hoàng Việt: Tốt nghiệp Thạc sĩ Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

MỤC LỤC

DẪN NHẬP

Phần 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ BỐI CẢNH

1. Khái lược về tạp chí

1.1. Lịch sử phát triển tạp chí

1.2. Tạp chí: một khái niệm mở

1.3. Tạp chí: một định chế xã hội

2. Tiếp cận xã hội học về tạp chí

2.1. Khái niệm “Trường” và sản phẩm tri thức

2.2. Trường khoa học và tính cạnh tranh

2.3. Tạp chí văn học và tập tính tác giả

2.4. Đề xuất một phương pháp nghiên cứu tạp chí

3. Tạp chí và bối cảnh thuộc địa

3.1. Hoàn cảnh thuộc địa của Việt Nam (1862-1945)

3.2. Những tờ báo Pháp ngữ đầu tiên

3.3. Sự nở rộ của các ấn phẩm định kỳ Pháp ngữ

3.4. Đặc điểm và vai trò của báo chí Việt Nam thời thuộc địa

Phần 2: TẠP CHÍ VÀ SỰ HÌNH THÀNH ĐỊNH CHẾ VĂN HỌC

1. Khái quát ba ấn phẩm định kỳ

1.1. Les Pages Indochinoises (1912-1926)

1.2. La Nouvelle Revue Indochinoise (NRI) (1936-1940)

1.3. Bulletin de la Société d'enseignement mutuel du Tonkin (Bulletin de la SEM) (1922-1939)

2. Một sự chuyên biệt hóa của trường văn học

2.1. Đi tìm một vị thế

2.2. Những cơ sở của không gian văn học Đông Dương

3. Sự hình thành định chế thể loại trong tạp chí

3.1. Thể loại như một hình thức được định vị xã hội

3.2. Các thể loại chính và quá trình cấu trúc trường văn học

3.3. Các thể loại lai ghép và sự phân bố vị thế tác giả

4. Les Pages Indochinoises: đặc trưng của văn học Pháp ngữ thuộc địa

4.1. Mỹ học thuộc địa và chiến lược ngoại lai hóa

4.2. Les Pages Indochinoises: chiến lược trong trường văn học thuộc địa

4.3. Eugène Pujarniscle: sự chuẩn hóa của “văn học thuộc địa”

5. La Nouvelle Revue Indochinoise: sự xuất hiện của các nhà văn Việt Nam

5.1. Một cây cầu Đông - Tây

5.2. Các trí thức trẻ Việt Nam và sự hình thành không gian tư tưởng mới

5.3. Phạm Văn Ký: một tác nhân đặc thù

6. Về một thực địa văn chương nhân học

Phần 3: KHÔNG GIAN LAI GHÉP VÀ KIẾN TẠO TRI THỨC

1. Sự kiến tạo diễn ngôn trong hoạt động dịch thuật

1.1. Dịch thuật và sự tích lũy vốn biểu trưng

1.2. Tìm kiếm tính hợp thức ngôn ngữ-văn học

2. Từ dịch thuật đến diễn ngôn lai ghép

2.1. Diễn ngôn dịch thuật

2.2. Tính lai ghép của các diễn ngôn hàn lâm

3. Không gian kiến tạo và đối thoại tri thức

3.1. Hỏi & Đáp với Bulletin de la SEM

3.2. Những tranh luận triết học

4. Tính lai ghép văn bản của các diễn ngôn diễn thuyết trên Bulletin de la SEM

4.1. Khái quát về liên văn bản qua hình thức trích dẫn

4.2. Thực hành trích dẫn trên Bulletin de la SEM

4.3. Bản sắc lai ghép của các diễn giả Bulletin de la SEM qua thực hành trích dẫn

4.4. Lai ghép bản sắc trong bối cảnh chuyển giao văn hóa

THAY LỜI KẾT

TÀI LIỆU THAM KHẢO