Hướng đến nghiên cứu khoa học đạt giá trị cao - Nguyễn Văn Tuấn

HƯỚNG ĐẾN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐẠT GIÁ TRỊ CAO

Tác giả: GS. TS. Nguyễn Văn Tuấn

Tại sao nhiều phát hiện khoa học được công bố trên những tập san uy tín, nhưng về sau lại không thể tái lập? Tại sao cùng một bộ dữ liệu có thể dẫn đến những kết luận trái ngược? Và làm thế nào để phân biệt một phát hiện đáng tin cậy với một kết quả chỉ có vẻ thuyết phục?

Khoa học tiến bộ nhờ những phát hiện mới, nhưng không phải phát hiện nào cũng đúng. Nhiều kết luận từng được xem là bằng chứng vững chắc, thậm chí được ứng dụng trong thực hành y khoa, về sau đã bị bác bỏ. Có những sai lầm xuất phát từ câu hỏi nghiên cứu, thiết kế, cách thu thập và phân tích dữ liệu. Cũng có những sai lầm bắt nguồn từ định kiến, lợi ích cá nhân và sự thiếu trung thực trong nghiên cứu.

Qua mười chương, thông qua những ví dụ sống động, cuốn sách dẫn bạn đọc từ những nguyên lý khoa học trong thiết kế nghiên cứu, những cạm bẫy trong thu thập và phân tích dữ liệu: thiên lệch, nhiễu, ngộ nhận thống kê, tính bất định của kết quả, khủng hoảng tái lập, đến những tranh luận về đạo đức nghiên cứu và những thách thức mới khi thông minh nhân tạo ngày càng tham gia sâu vào hoạt động khoa học.

Đây không chỉ là một cuốn sách về phương pháp nghiên cứu, mà còn là một cuốn sách về tư duy khoa học: biết hoài nghi, biết tự phản biện và biết thay đổi quan điểm khi bằng chứng đòi hỏi.

---

Cuốn sách này cũng phản ảnh kinh nghiệm của tôi khi giảng dạy cho nhiều nhóm học viên khác nhau: bác sĩ, nhà nghiên cứu trẻ, học viên cao học, nghiên cứu sinh, giảng viên đại học, và những người mới bước vào con đường khoa học. Họ đến từ y học lâm sàng, y tế công cộng, sinh học, xã hội học, giáo dục, kinh tế, và nhiều lãnh vực khác. Chính sự đa dạng đó giúp tôi hiểu rằng phương pháp nghiên cứu có một ngôn ngữ chung. Dù nghiên cứu về bệnh tật, hành vi xã hội, giáo dục, kinh tế, hay chánh sách công, người nghiên cứu vẫn phải đối diện với những câu hỏi giống nhau: dữ liệu có đáng tin cậy hay không, thiết kế có phù hợp hay không, kết luận có vượt quá bằng chứng hay không, và phát hiện có thể tái lập hay không. - NGUYỄN VĂN TUẤN

----

THÔNG TIN TÁC GIẢ

NGUYỄN VĂN TUẤN - Tác giả là Giáo sư Xuất sắc (Distinguished Professor) về Y học Chính xác tại Đại học Công nghệ Sydney (UTS), Giáo sư kiêm nhiệm Y khoa tại Đại học New South Wales (UNSW Sydney) và Giáo sư kiêm nhiệm Dịch tễ học và Thống kê học tại Đại học Notre Dame Australia. Ông hiện là Giám đốc Trung tâm Công nghệ Y tế thuộc UTS, sau 21 năm giữ cương vị Giám đốc Labo Nghiên cứu Loãng xương tại Viện Nghiên cứu Y khoa Garvan (Úc). Là tác giả của gần 400 công trình khoa học được công bố trên các tập san y khoa quốc tế, ông thuộc nhóm các nhà nghiên cứu được trích dẫn nhiều trong lãnh vực y khoa.

Trong hơn 25 năm qua, ông đã tham gia đào tạo hơn 10.000 bác sĩ và nhà khoa học tại Việt Nam thông qua hàng trăm chương trình tập huấn về phương pháp nghiên cứu, dịch tễ học và công bố quốc tế. Ông cũng là tác giả của 20 cuốn sách về khoa học, y tế và giáo dục.

Những đóng góp của ông được ghi nhận qua nhiều giải thưởng quốc tế, và được bầu làm Viện sĩ Hiệp hội Nghiên cứu Loãng xương Hoa Kỳ (2018), Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học và Khoa học Sức khỏe Australia (2019), Viện sĩ Hoàng gia Học viện New South Wales (2020). Năm 2022, Nữ hoàng Elizabeth II trao tặng Huân chương Australia (AM) vì những đóng góp quan trọng cho phòng chống loãng xương, nghiên cứu y khoa và giáo dục đại học.