Lịch sử tư tưởng Thiền Trung Quốc - Từ thế kỷ 6 đến thế kỷ 10 - Cát Triệu Quang

LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG THIỀN TRUNG QUỐC - TỪ THẾ KỶ 6 ĐẾN THẾ KỶ 10

Tác giả: Cát Triệu Quang

NHÌN LẠI 500 NĂM HÌNH THÀNH VÀ BIẾN ĐỔI TƯ TƯỞNG THIỀN BẰNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU SỬ HỌC

Thiền tông thường được biết đến qua những câu chuyện truyền thừa, công án và các giai thoại mang màu sắc huyền thoại. Nhưng phía sau những câu chuyện ấy là một lịch sử tư tưởng phức tạp, gắn với những biến đổi sâu sắc của xã hội Trung Quốc từ thế kỷ 6 đến thế kỷ 10.

Trong Lịch sử tư tưởng Thiền Trung Quốc: Từ thế kỷ 6 đến thế kỷ 10, Giáo sư Cát Triệu Quang (Đại học Phục Đán – Trung Quốc) tiếp cận lịch sử Thiền từ góc nhìn của một nhà sử học: khảo chứng tư liệu, đối chiếu các nguồn văn hiến và đặt sự hình thành, phát triển của tư tưởng Thiền trong bối cảnh lịch sử, xã hội cụ thể.

Từ các bản chép tay Đôn Hoàng, văn bia, văn tập đời Đường đến những kinh điển và tư liệu truyền thừa, tác giả xem xét lại nhiều vấn đề quan trọng trong lịch sử Thiền, trong đó có truyền thuyết về Bồ Đề Đạt Ma, sự hình thành các dòng thiền và cuộc tranh luận Nam Đốn – Bắc Tiệm.

Cuốn sách đồng thời tái hiện một hành trình tư tưởng kéo dài khoảng 500 năm:

• Thế kỷ 6-7: Những hình thái ban đầu của Thiền và sự hình thành Pháp môn Đông Sơn.
• Thế kỷ 7-8: Sự phân hóa của các thiền phái và quá trình xác lập tính chính thống.
• Thế kỷ 8-9: Sự phát triển của Hồng Châu tông, với những chuyển biến quan trọng trong quan niệm về tâm và đạo.
• Thế kỷ 9-10: Thiền ngày càng gắn với đời sống văn nhân, ngôn ngữ nghệ thuật và những hình thức biểu đạt đặc trưng của thời đại Ngũ tông.

Điểm đáng chú ý của công trình là không tách lịch sử tư tưởng khỏi lịch sử xã hội. Thiền được xem xét trong mối quan hệ với đời sống chính trị, kinh tế tự viện, phong tục và tâm thức xã hội Trung Quốc thời Trung Cổ. Qua đó, độc giả có thể nhìn Thiền không chỉ như một hệ thống tư tưởng tôn giáo, mà còn như một hiện tượng văn hóa, lịch sử đã trải qua nhiều quá trình biến đổi.

Với bản dịch của Dương Văn Hà và Lê Đình Sơn, cuốn sách là tài liệu tham khảo đáng chú ý dành cho nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên các ngành Lịch sử, Triết học, Phật học, Đông phương học, Văn hóa học, cũng như độc giả quan tâm đến lịch sử tư tưởng và văn hóa Trung Quốc.

---

Tác giả Cát Triệu Quang - Giáo sư cao cấp đặc biệt tại Viện Nghiên cứu Văn Sử và Khoa Lịch sử thuộc Đại học Phục Đán. Ông sinh năm 1950 tại Thượng Hải, tốt nghiệp cao học tại Đại học Bắc Kinh năm 1984, từng là Giáo sư Khoa Lịch sử tại Đại học Thanh Hoa. Các tác phẩm chính của ông bao gồm: Lịch sử tư tưởng Trung Quốc (bộ 3 tập), Trạch tư Trung Quốc: Tái thiết lập các luận thuyết lịch sử về "Trung Quốc", Thế nào là Trung Quốc: Cương vực, dân tộc, văn hóa và lịch sử, v.v.