Quyền lực và tiến bộ - Daron Acemoglu & Simon Johnson (Nobel Kinh tế 2024)

QUYỀN LỰC VÀ TIẾN BỘ - MỘT NGHÌN NĂM ĐẤU TRANH CHO CÔNG NGHỆ VÀ TIẾN BỘ

Tác giả: Daron Acemoglu - Simon Johnson

Hoàn tất bộ ba tác phẩm của bộ ba tác giả đoạt giải Nobel Kinh tế 2024: Daron Acemoglu, James A. Robinson và Simon Johnson, gồm Tại sao các quốc gia thất bại, Hành lang hẹp, Quyền lực và Tiến bộ.

Daron Acemoglu và Simon Johnson đã đảo ngược những quan niệm thông thường về cách thức vận hành của nền kinh tế - tiết lộ câu chuyện chưa từng được kể về người thắng kẻ thua trong quá trình mưu cầu an khang thịnh vượng - qua một tác phẩm làm thay đổi căn bản cách chúng ta nhìn nhận và hiểu thế giới.

Xuyên suốt lịch sử, thay đổi công nghệ - dù là dưới hình thức cải tiến nông nghiệp thời Trung cổ, Cách mạng Công nghiệp, hay trí tuệ nhân tạo ngày nay - vẫn được coi là động lực chính của sự thịnh vượng, phục vụ lợi ích chung. Tuy nhiên, thực tế là công nghệ được định hình theo ý muốn và niềm tin của giới quyền thế, tạo ra sự giàu có, sự kính trọng của xã hội, sự nổi bật về văn hóa và tiếng nói chính trị cho những người vốn đã có quyền lực. Những người còn lại chúng ta đều ảo tưởng về sự tiến bộ.

Daron Acemoglu và Simon Johnson vạch trần chủ nghĩa lạc quan công nghệ hiện đại thông qua một câu chuyện độc đáo, ấn tượng về cách thức lựa chọn công nghệ đã làm thay đổi tiến trình lịch sử. Từ những câu chuyện sống động về việc giới tinh hoa tôn giáo chiếm đoạt thặng dư kinh tế thời Trung Cổ để xây dựng nhà thờ nguy nga trong khi nông dân đói khổ, cho đến ngày nay khi công nghệ số tạo ra khối tài sản khổng lồ trong lúc hàng triệu người bị đẩy vào cảnh nghèo đói, chúng ta thấy hướng đi của công nghệ được quyết định như thế nào và ai là người ảnh hưởng đến quỹ đạo của nó.

Để đạt được tiềm năng thực sự của đổi mới, chúng ta cần đảm bảo công nghệ tạo ra việc làm và cơ hội mới thay vì gạt hầu hết mọi người ra ngoài lề, khi công việc được tự động hóa còn người lao động ở vào thế thụ động về chính trị. Chúng ta cần tận dụng những tiến bộ kỹ thuật số to lớn của nửa thế kỷ qua để tạo ra các công cụ hữu ích và trao quyền, đồng thời giành lại quyền kiểm soát thay vì để cho một nhóm nhỏ các nhà lãnh đạo công nghệ kiêu ngạo theo đuổi lợi ích riêng.

Với lý thuyết kinh tế đột phá và tuyên ngôn xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, Acemoglu và Johnson cung cấp kiến thức và tầm nhìn để tái hình dung và định hình lại lộ trình của công nghệ, đồng thời tạo ra thịnh vượng chung thực sự.