Tính thời sự của cái đẹp - Hans-Georg Gadamer

TÍNH THỜI SỰ CỦA CÁI ĐẸP

Tác giả: Hans-Georg Gadamer

“Cái phổ quát rõ ràng là nhiệm vụ của triết học, và như vậy nghệ thuật, vì nó hướng đến cái phổ quát, nên cũng mang tính triết học hơn sử ký.”
 
Tiểu luận Tính thời sự của cái đẹp (Nguyên tác tiếng Đức: Die Aktualitat des Schönen) mang giá trị đặc sắc bởi nó đã cứu vãn mỹ học khỏi sự thống trị của “sở thích thẩm mỹ” cá nhân và sự thao túng của các khái niệm lý thuyết khô khan.

 
Gadamer đã thực hiện một cuộc chuyển mình ngoạn mục: đưa mỹ học về với hữu thể học. Tác phẩm nghệ thuật không còn là đối tượng của một phán đoán sở thích (theo kiểu của Kant), mà là một “sự biến chân lý”. Thông qua khái niệm “tính đồng nhất thông diễn học”, ông giải thích được tại sao một bản giao hưởng hay một bức họa, dù qua bao thăng trầm lịch sử và muôn vàn cách trình diễn và diễn giải khác nhau, vẫn giữ được bản sắc cốt lõi của nó.
 
Hiểu một tác phẩm, vì thế, chính là sự “hòa trộn các chân trời”, nơi quá khứ của tác phẩm và hiện tại của người tiếp nhận gặp gỡ, đối thoại và cùng tạo nên một ý nghĩa mới.

- Bùi Văn Nam Sơn

--------
HANS-GEORG GADAMER (1900 - 2002) - Là triết gia người Đức, đóng góp lớn vào sự hình thành của thông diễn học triết học trong thế kỷ XX;

Theo học và chịu ảnh hưởng từ Martin Heidegger, được Habermas ca tụng là người “mang một Heidegger tỉnh lẻ ra đô thị”.
Năm 1981, ông từng tham gia cuộc đối thoại với Jacques Derrida - đại diện của thuyết hủy-kiến tạo.

Tiểu luận Tính thời sự của cái đẹp (Nguyên tác tiếng Đức: Die Aktualitat des Schönen) được xem là sự kết tinh, bổ khuyết cho phần Mỹ học trong kiệt tác Chân lý và Phương pháp.