Đạo Cao Đài - Tôn giáo mới trên đất Nam Kỳ - Huệ Khải

ĐẠO CAO ĐÀI - TÔN GIÁO MỚI TRÊN ĐẤT NAM KỲ

Tác giả: Huệ Khải

Tập sách nhỏ này trình bày khái quát và dễ hiểu quá trình hình thành đạo Cao Đài trong giai đoạn từ năm 1920 đến năm 1926.

Lịch sử tôn giáo không chỉ là câu chuyện của những niềm tin tâm linh, mà còn là tấm gương phản chiếu hơi thở của thời đại và bản sắc của một vùng đất. Mỗi tôn giáo, khi ra đời, đều ít nhiều gắn liền với những điều kiện lịch sử, xã hội và văn hóa đặc thù của thời kỳ ấy.

Những năm đầu thế kỷ XX là một giai đoạn nhiều biến động trong lịch sử Việt Nam. Đất nước đang ở trong thời kỳ thuộc địa, xã hội chuyển mình mạnh mẽ trước những ảnh hưởng mới từ phương Tây, trong khi các truyền thống văn hóa và tín ngưỡng lâu đời vẫn tiếp tục tồn tại sâu sắc trong đời sống người dân.

Chính trong bối cảnh ấy, tại vùng đất Nam Kỳ - nơi từ lâu được biết tới là vùng đất mở, đa văn hóa và giàu tinh thần dung hợp - một hiện tượng tôn giáo đặc biệt đã xuất hiện. Từ những buổi câu cơ khiêm tốn mang tính riêng tư của một nhóm trí thức và công chức tại Sài Gòn đầu thập niên 1920, một tín ngưỡng mới dần dần được gieo mầm, để rồi chỉ trong vài năm ngắn ngủi đã phát triển thành một tôn giáo có tổ chức với hàng trăm ngàn tín đồ: đó là đạo Cao Đài.

Sự ra đời nhanh chóng và sự phát triển mạnh mẽ của đạo Cao Đài đã khiến nhiều học giả trong và ngoài nước chú ý. Không ít người đặt câu hỏi: Vì sao một tôn giáo mới, mang tinh thần dung hợp Đông - Tây và kim cổ, lại có thể nảy mầm và lan rộng nhanh chóng đến như vậy? Vì sao vùng đất Nam Kỳ Lục Tỉnh lại trở thành cái nôi thuận lợi cho sự khai sáng của tôn giáo này?

Với mục đích khiêm tốn, tập sách nhỏ này mời gọi quý bạn đọc cùng ngược dòng thời gian về giai đoạn 1920-1926 để tìm hiểu những mạch ngầm lịch sử đã dẫn đến sự hình thành của đạo Cao Đài. Qua việc nhìn lại bối cảnh địa văn hóa Nam Kỳ, những đặc điểm của con người và xã hội nơi đây, cùng với hoàn cảnh hành chánh - pháp lý đặc thù của thời kỳ thuộc địa, người đọc có thể phần nào hiểu được con đường dẫn đến sự ra đời của một tôn giáo nội sinh độc đáo trong lịch sử Việt Nam.

Không đi lạc vào giáo lý hay các vấn đề triết học, tập sách này chủ yếu tập trung vào giai đoạn hình thành ban đầu, tức là buổi bình minh của Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ (thường gọi tắt là đạo Cao Đài).

Hy vọng rằng qua những trang lược sử này, quý bạn đọc sẽ có một cái nhìn khái quát và trong trẻo về những năm tháng khai nguyên của tôn giáo Cao Đài, đồng thời cảm nhận được khát vọng hòa hợp giữa con người, cảnh giới thiêng liêng và vạn hữu - một khát vọng đã góp phần tạo nên diện mạo đặc sắc của đạo Cao Đài ngay từ buổi đầu hình thành.

Mạnh xuân Bính Ngọ (tháng 3-2026)

Huệ Khải

--
Tác giả Huệ Khải - Chào đời tại Chợ Mới (An Giang). Thầy giáo nghỉ hưu. Đã xuất bản hơn tám mươi đầu sách về lịch sử và triết giáo Cao Đài, đối thoại liên tôn, văn học đạo đức, v.v. Sáng lập và chủ biên Chương trình chung tay ấn tống kinh sách Đại Đạo (từ 2008 tới nay, liên kết Nxb Tôn giáo và Nxb Hồng đức), và đã in để biếu hơn một trăm bảy mươi đầu sách. Sáng lập và chủ biên Đại Đạo văn uyển (2012-2017), vê sau rút gọn thành Đạo uyển (2018-2022), ba tháng ấn tống một tập, tự đình bản sau khi phát hành bốn mươi hai tập.

Các tác phẩm đã xuất bản:

Giải mã truyện Tây du (1993)

Con đường Tam giáo Việt Nam

từ khởi nguyên đến thế kỷ mười chín (1994)

Câu chuyện tính dục Đông Tây (2020, bút danh Trần Thế Hương)

Sống đẹp là sống đạo (2023)

Con đường Tam giáo Việt Nam từ khởi nguyên đến đầu thế kỷ XX (2026)