Tôn giáo - Bửu sơn kỳ hương và Tứ ân đạo phật Vùng Tây Nam Bộ - Sách chuyên khảo - Giải thưởng khoa học Trần Văn Giàu lần thứ 13 - 2025

TÔN GIÁO - BỬU SƠN KỲ HƯƠNG & TỨ ÂN ĐẠO PHẬT VÙNG TÂY NAM BỘ

Tác giả: PGS. TS Võ Văn Thắng - TS. Nguyễn Trung Hiếu

Trên hành trình khai mở vùng đất Nam Bộ, các tộc người nơi đây đã gìn giữ và tạo lập rất nhiều giá trị văn hóa, mà đến nay, cho dù có không ít công trình nghiên cứu văn hóa về vùng đất này cũng chưa thể đẩy đủ, nhất là tín ngưỡng và tôn giáo. Nơi đây, tín ngưỡng và tôn giáo liên tục hình thành trong cộng đồng tộc người, điển hình là các tôn giáo nội sinh.

Khi đề cập vùng đất Nam Bộ, các tôn giáo nội sinh có lẽ để lại dấu ấn văn hóa sâu đậm nhất. Tại sao trong giai đoạn lịch sử Nam tiến, khẩn hoang lập làng, vùng đất Nam Bộ là nơi sản sinh nhiều tôn giáo nội sinh? Và còn không ít câu hỏi khác đặt ra đã được các nhà nghiên cứu đi tìm câu trả lời. Mặc dù vậy, thực tế vẫn còn nhiều điều bỏ ngỏ. Chẳng hạn trường hợp tôn giáo Tứ Ân Đạo Phật như là một phát hiện mới khá lý thú. Do vậy, việc nghiên cứu các tôn giáo nội sinh ở Nam Bộ từ nhiều khía cạnh sẽ góp phần làm rõ hơn những giá trị văn hóa mà cư dân vùng đất này tạo ra trong hành trình khai hoang, định cư.

Tác giả của công trình nghiên cứu sinh ra và lớn lên tại tỉnh An Giang - nơi hội tụ nhiều tôn giáo nội sinh có sức ảnh hưởng rất lớn trong đời sống tinh thần của người dân Nam Bộ và bức tranh văn hóa Việt Nam. Giá trị của các tôn giáo đã được tác giả mục thị, tích lũy, chiêm nghiệm qua thời gian dài. Có lẽ điều này là cơ duyên thôi thúc chúng tôi thực hiện những nghiên cứu về các tôn giáo nội sinh. Quyển sách chuyên khảo Tôn giáo Bửu Sơn Kỳ Hương và Tứ Ân Đạo Phật vùng Tây Nam Bộ minh chứng cho cơ duyên đó. Liên quan đến tôn giáo Bửu Sơn Kỳ Hương, trước đây đã có nhiều nghiên cứu, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề chưa được truy tầm thỏa đáng, nhất là khi tôn giáo này có sự chuyển động hình thành các chi phái. Còn đối với tôn giáo Tứ Ân Đạo Phật, đây là một nghiên cứu mới, đóng góp quan trọng vào bức tranh tôn giáo nội sinh ở Nam Bộ. Tác giả chuyên khảo đã làm việc cật lực, nghiêm túc trong nhiều năm để có được nghiên cứu này, mong muốn góp một phần nhỏ vào hành trình nghiên cứu văn hóa Việt Nam nói chung, tôn giáo nội sinh vùng Nam Bộ nói riêng. Chúng tôi xin trân trọng giới thiệu thành quả nghiên cứu này đến quý độc giả gần xa!

- PGS.TS Võ Văn Thắng - Hiệu trưởng Trường Đại học An Giang – ĐHQG-HCM