Để nhớ đến thầy: Lịch sử - ý nghĩa của từng yếu tố trong nghi thức Thánh lễ - Lm. Giuse Phạm Đình Ái, sss

ĐỂ NHỚ ĐẾN THẦY: LỊCH SỬ - Ý NGHĨA CỦA TỪNG YẾU TỐ TRONG NGHI THỨC THÁNH LỄ

Tác giả: Lm. Giuse Phạm Đình Ái, sss

Trong Công đồng Vaticanô II, một trong những văn kiện ra đời sớm nhất chính là Hiến chế Phụng vụ Thánh Sacrosanctum Concilium (PV) được ban hành vào tháng 12 năm 1963. Từ chương II cho đến chương VII, Hiến chế Phụng vụ Thánh lần lượt bàn luận về các chủ đề: Hy lễ Tạ ơn, Bí tích và Á Bí tích, Kinh Thần vụ, Năm Phụng vụ, Thánh nhạc, Nghệ thuật thánh và Dụng cụ thánh. Theo đó, Hiến chế Phụng vụ Thánh đã cung cấp rất nhiều dữ liệu Thánh Kinh, thần học và mục vụ định hướng cho việc canh tân trong lãnh vực phụng vụ của Giáo Hội. Vì thế, ba trong bảy khái niệm căn yếu được trình bày trong Hiến chế Phụng vụ Thánh bao gồm:

- Phụng vụ là “nguồn mạch và chóp đỉnh” của đời sống Hội Thánh (PV 10).

- Sự tham dự phụng vụ cách trọn vẹn, tích cực và ý thức (PV 14).

- Giáo dục và huấn luyện phụng vụ cho mọi thành phần dân Chúa, trước nhất là cho hàng giáo sĩ và tu sĩ (PV 15-19; 33; 44-46; 56; 115; 127).

Như vậy, khái niệm thứ hai, có thể nói, liên kết chặt chẽ với khái niệm thứ ba, nghĩa là nhờ hiểu biết về phụng vụ qua việc huấn luyện, các tín hữu mới có thể tham dự phụng vụ cách “trọn vẹn, tích cực và ý thức.” Và đây chính là mối quan tâm chính yếu, là kim chỉ nam chắc chắn cho công cuộc phát huy và canh tân phụng vụ của Công đồng Vaticanô II. Thế nên, toàn bộ 7 chương của Hiến chế Phụng vụ Thánh đều sử dụng từ THAM DỰ và được nhắc đi nhắc lại đến 26 lần.

Để đáp ứng lời mời gọi của Giáo Hội như vừa trình bày trên đây liên quan đến việc huấn luyện về phụng vụ cho các tín hữu cũng như giúp người tham dự có thể hiểu biết sâu xa và thấu đáo hơn các nghi thức cũng như kinh nguyện đang cử hành, nhất là các nghi thức, kinh nguyện trong Thánh lễ, cha Giuse Phạm Đình Ái, SSS đã dày công nghiên cứu và biên soạn cuốn sách này. Mặt khác, trong cuốn sách xuất bản trước đây có tựa đề là Cử hành Hy lễ Tạ ơn, thì khía cạnh mục vụ của Phụng vụ Thánh lễ đã được cha Giuse trình bày rõ nét. Bởi vậy, trong tác phẩm này, tác giả chủ ý tập trung vào khía cạnh lịch sử để diễn giải ý nghĩa của 61 yếu tố thuộc về nghi thức Thánh lễ, khởi đầu từ phần Nghi thức Nhập lễ cho đến yếu tố sau cùng của Thánh lễ là bài ca kết lễ. Hơn nữa, vì các Kinh nguyện Thánh Thể I, II, III, IV thường được sử dụng hay được chọn công bố nhiều hơn trong các cuộc cử hành Phụng vụ, và đồng thời cũng muốn tập đào sâu những yếu tố khác, nên tác giả giới hạn, chỉ phân tích 4 lời Kinh Tạ Ơn này trong tổng số 13 Kinh nguyện Thánh Thể của Sách lễ Roma.

Mặc dù đã có những tác phẩm viết về Thánh lễ dựa theo lược đồ hay cấu trúc các nghi thức để xem xét và diễn giải, nhưng thiết tưởng Để Nhớ Đến Thầy là một công trình đóng góp rất đáng trân trọng và không bao giờ dư thừa trong số các sách phụng vụ. Tác giả đã nỗ lực khảo cứu từng chi tiết, nhận định từng yếu tố nghi thức và kinh nguyện của Thánh lễ, đặc biệt dựa trên nhiều nguồn tài liệu phụng vụ rất phong phú và cập nhật.

Vì vậy, tác phẩm này rất hữu ích cho tất cả mọi thành phần trong Giáo Hội, nhất là cho những ai đang ubtheo học môn Phụng vụ, hay mong muốn có một kiến thức tổng quát cũng như tri thức sâu rộng hơn về Phụng Vụ Thánh. Nếu có người bảo rằng: “Vô tri bất mộ”, thì tác giả cho thấy nếu có một chiều sâu tri thức về đức tin hay nếu hiểu biết sâu xa những điều được trình bày trong tác phẩm này, độc giả sẽ thêm lòng yêu mến Thánh lễ, ngõ hầu có thể tham dự Thánh lễ như một “Mầu Nhiệm Đức Tin” cách “trọn vẹn, tích cực và ý thức."

Lm. Phaolô VŨ CHÍ HỶ, sss