Hiện tượng luận về hiện sinh - GS. Lê Thành Trị (bìa cứng - tái bản 2026)

HIỆN TƯỢNG LUẬN VỀ HIỆN SINH (Tái bản 2026)

Tác giả: GS. Lê Thành Trị

Quyển Lược khảo “Hiện tượng luận về Hiện sinh” do GS Lê Thành Trị, tốt nghiệp TS Đại học Fribourg (Thụy Sĩ), vị Khoa trưởng cuối cùng năm 1975 của Đại học Văn Khoa Sài Gòn biên soạn, được Phủ Quốc vụ khanh Đặc trách Văn hóa xuất bản năm 1969, nay được Công ty sách Thời Đại phối hợp in lại, sau khi tái bản các lọat sách về Triết học và Triết học hiện sinh của các GS Trần Thái Đỉnh, Lê Tôn Nghiêm - là một nỗ lực thêm vào các nỗ lực khác đóng góp vào quá trình tạo dựng một bầu không khí học thuật nghiêm túc và rộng mở đối với truyền thống Triết học phương Tây. Với 10 chương phân bổ qua hơn 480 trang sách, tác giả đã đề cập đến hầu như toàn bộ các khái niệm và vấn đề chủ chốt của trào lưu triết học Hiện sinh mà ngay từ đầu tác giả đã lưu ý chúng ta cần tách biệt với “phong trào hay lối sống hiện sinh” từng là thời thượng một thuở. Vì nội dung được trình bày rất chi tiết, có vẻ như một giáo trình bậc Đại học, nên các độc giả thông thường yêu mến triết học nhiều lúc khó dõi theo các dòng tư tưởng chính yếu. Do đó, Lời Giới Thiệu này chỉ nhằm phác họa lại những khái niệm triết học căn bản nhất của các triết gia được tác giả đề cập đến trong tác phẩm, với mục đích giúp người đọc có được một bản đồ định vị kiểu GPS về triết học Hiện sinh để tiện bề theo dõi tác phẩm chính. Nó cũng nhằm gợi ý những tài liệu sẵn có bằng tiếng Việt trên mạng hay đang phát hành để phần nào giúp bạn đọc đào sâu thêm tư duy về trường phái triết học này.

Mở đầu sách, trong Chương I tác giả nêu lên “Ý nghĩa tổng quát của Triết lý Hiện sinh”, mô tả hành trình đi từ kinh nghiệm đến triết lý, và nêu lên hai vấn đề nổi bật xuất hiện từ đầu thế kỷ 20 là sự bất lực của khoa học chủ nghĩa (scientism, đề cao tuyệt đối khoa học) và tình trạng khủng hoảng của triết lý, dẫn đến sự hình thành trào lưu triết lý hiện sinh với hai dòng chủ đạo mà tác giả gọi là “hai ngã đường của thuyết hiện sinh”: triết học hiện sinh vô thần và hiện sinh hữu thần. Chương kết thúc bằng cách trình bày “Phương pháp của triết lý hiện sinh” và vấn đề “Hữu thể luận” hay “Bản thể học” (Ontologie).

Tùy vào quan điểm, các nhà nghiên cứu có thể kể ra nhiều tên tuổi của các triết gia, văn gia các nước mà theo họ là những người góp phần khai mở triết học hiện sinh: như các văn hào Dostoievsky (Nga), Kafka (Đức); các triết gia Miguel de Unamuno (Tây Ban Nha); Kierkegaard (Đan Mạch); Nietzsche (Đức). Về mặt phương pháp hiện tượng luận mà các triết gia hiện sinh sử dụng với các sắc độ khác nhau, không thể quên tên Brentano với khái niệm “ý hướng tính” (Intentionalität; Intentionalité; Intentionality) và Edmund Husserl với “phương pháp quy giản/giảm trừ siêu nghiệm” – mà tác giả sách chỉ đề cập sơ lược ở tiểu đoạn “Phương pháp” gồm ba trang. Do đó, Lời Giới Thiệu sẽ nhắc nhiều đến vai trò phương pháp của Husserl để giải minh rõ nhan đề “Hiện tượng luận về Hiện sinh” của tập sách. Trong sách, các triết gia tiên phong mở đường cho Triết học Hiện sinh như Kierkegaard và Nietzsche được dành cho mỗi vị một chương, Karl Jaspers và Jean-Paul Sartre mỗi vị được khảo sát trong hai chương, riêng triết gia khó hiểu và khó dịch nhất là Martin Heidegger được khảo sát trong ba chương.

Trích Lời giới thiệu