Sự kiến tạo ý nghĩa của thế giới xã hội

Sự kiến tạo ý nghĩa của thế giới xã hội - Một dẫn nhập vào xã hội học lý giải

Tác giả: Alfred Schütz - Dịch giả: Trần Hữu Quang

“Vấn đề mấu chốt của tất cả các ngành khoa học về thế giới xã hội là cấu tạo một bối cảnh ý nghĩa khách quan xuất phát từ những bối cảnh ý nghĩa chủ quan nói chung hoặc từ những bối cảnh ý nghĩa chủ quan cá biệt nào đó. Như vậy, ta có thể tóm tắt vấn đề của bất kỳ ngành khoa học xã hội nào vào câu hỏi sau đây : làm thế nào lại có thể có những ngành khoa học về bối cảnh ý nghĩa chủ quan?”

Xuất bản năm 1932, "Sự kiến tạo ý nghĩa của thế giới xã hội" của Alfred Schütz là công trình có tầm ảnh hưởng sâu rộng và lâu dài tới các ngành khoa học xã hội nói chung. Tác phẩm bàn luận chi tiết về hai chủ đề lớn:

- Vai trò của tính chủ quan và tính khách quan trong khoa học xã hội.

- Bản chất của hành động con người.

Ông đã chuyển từ việc xây dựng lại khái niệm “ý nghĩa chủ quan” (của Max Weber) sang việc xây dựng lại khái niệm ý nghĩa khách quan khi ông phân tích các mối tương giao thường nhật trong cuộc sống xã hội. 

Công trình này có mục tiêu là “đặt nền móng hiện tượng học minh bạch cho xã hội học lý giải” (Thomas Luckmann). Đây là một công trình triết học về bản chất của khoa học xã hội, và đặt ra vấn đề cũng như trả lời cho vấn đề căn bản là liệu các ngành khoa học xã hội có thể mang lại cho chúng ta một sự hiểu biết đích thực về con người hay không, và nếu có, thì mang lại đến mức độ nào. 

---

Alfred Schütz (1899–1959) là một trong những nhà tư tưởng vĩ đại về khoa học xã hội thế kỷ XX. Sinh ra tại Wien (Áo), ông di cư sang Mỹ năm 1939 để tránh chế độ quốc xã. Năm 1943, Schütz bắt đầu giảng dạy tại New School for Social Research (New York, Mỹ), trở thành giáo sư ngành xã hội học và tâm lý học xã hội từ 1956 cho tới khi qua đời. Là nhà triết học xã hội học, Schütz chính là người đã xây nên cây cầu nối giữa triết học hiện tượng học – với những tên tuổi như Edmund Husserl, Henri Bergson, và Max Weber – và khoa học xã hội hiện đại. Ông được coi là người sáng lập ngành xã hội học hiện tượng học, mở ra một cách nhìn mới về thế giới xã hội và đời sống con người. Nhà nghiên cứu George Walsh đánh giá ông là một trong những nhà triết học khoa học xã hội lỗi lạc nhất thế kỷ XX.

Xem thêm sách của dịch giả TRẦN HỮU QUANG