Đông Dương dưới góc nhìn của người phương Tây (1620 - 1820) - Jean Le Pichon

ĐÔNG DƯƠNG DƯỚI GÓC NHÌN CỦA NGƯỜI PHƯƠNG TÂY (1620 - 1820)

Tác giả: Jean Le Pichon

Đây là một công trình khảo cứu sâu sắc về hành trình 200 năm gặp gỡ giữa nền văn minh phương Tây và Việt Nam, bắt đầu từ những bước chân đầu tiên của người Bồ Đào Nha tại Hội An cho đến sự cáo chung của ảnh hưởng Pháp dưới thời vua Gia Long. Tác giả khởi nguồn từ những suy tư cá nhân năm 1956 khi chứng kiến sự ra đi của thực dân Pháp, từ đó lật lại những trang sử từ thế kỷ XVII để tìm kiếm những di sản bền vững còn sót lại sau những biến động chính trị. Trọng tâm của cuốn sách xoay quanh vai trò của các giáo sĩ Dòng Tên, đặc biệt là Alexandre de Rhodes với công lao hệ thống hóa chữ Quốc ngữ - một công cụ ngôn ngữ mang tính bước ngoặt giúp Việt Nam khẳng định bản sắc và thoát ly khỏi ảnh hưởng hán học.

Xuyên suốt các chương, tác giả phân tích sự chuyển dịch từ tinh thần truyền giáo thuần túy sang sự đan xen phức tạp với quyền lực chính trị và thương mại, tiêu biểu là nỗ lực của Hội Thừa sai Paris và những chỉ thị tôn trọng văn hóa bản địa của Lambert de la Motte hay François Pallu. Giai đoạn cuối thế kỷ XVIII được khắc họa đầy kịch tính thông qua mối thâm tình giữa Giám mục Pigneau de Béhaine và Nguyễn Ánh trong cuộc chiến chống lại phong trào Tây Sơn, nơi kỹ thuật quân sự cũng như kiến trúc Pháp đã góp phần định hình sức mạnh cho triều đại mới. Cuối cùng, Le Pichon khẳng định rằng dù những tham vọng chính trị có thể tan vỡ, nhưng những giá trị nhân bản và di sản văn hóa như chữ Quốc ngữ vẫn là điểm giao hòa âm thầm, cho phép đôi bên tìm lại cuộc đối thoại đã mất trong dòng chảy lịch sử.

Jean Le Pichon (1906 - 1995) là một sĩ quan, nhà dân tộc học người Pháp đã gắn bó 30 năm với Đông Dương (1927-1957). Ông từng là chủ đồn điền cao su trước khi trở thành Thanh tra Lực lượng Vệ binh, phục vụ tại nhiều tỉnh ở An Nam. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là cuốn "Les Chasseurs de sang" (Những kẻ săn máu), ghi chép về các bộ lạc Katu sau chuyến thám hiểm dãy Ataouat. Sau năm 1954, ông giữ vai trò cố vấn tái định cư cho chính phủ Việt Nam Cộng hòa trước khi trở về Pháp hoạt động trong ngành giáo dục và tôn giáo. Với những đóng góp đa dạng, ông đã được trao tặng nhiều danh hiệu cao quý như Bắc Đẩu Bội Tinh và Huân chương Rồng An Nam...