Khảo Cổ Học Đồng Bằng Sông Mê Kông - Tập IV Tả Ngạn Sông Hậu Đến Lưu Vực Sông Đồng Nai

KHẢO CỔ HỌC ĐỒNG BẰNG SÔNG MÊ KÔNG, TẬP IV: TẢ NGẠN SÔNG HẬU ĐẾN LƯU VỰC SÔNG ĐỒNG NAI

Tác giả: Louis MALLERET

Tổ chức, biên dịch và giới thiệu: Nguyễn Hữu Giềng, Nguyễn Thị Hiệp, Võ Thị Minh Tâm, Olivier Tessier

Công trình của Louis Malleret với nhan đề Khảo cổ học Đồng bằng sông Mê Kông (L'Archéologie du delta du Mékong), gồm 4 tập, ấn hành từ 1959 đến 1963, đến nay vẫn là một điểm khởi đầu bắt buộc cho tất cả mọi nghiên cứu khảo cổ về các tỉnh miền Nam của Việt Nam"

Tập IV trong bộ sách Khảo cổ học đồng bằng sông Mê Kông giới thiệu đến các nhà nghiên cứu, bạn đọc Việt Nam về các di tích, địa điểm, cũng như các hiện tượng của nền văn minh vùng tả ngạn sông Hậu đến lưu vực sông Đồng Nai của Louis Malleret.

Nội dung sách gồm có 3 phần và 1 phụ lục :

• Phần 1: Khám phá khảo cổ học vùng tả ngạn sông Hậu đến lưu vực sông Đồng Nai
• Phần 2: Các hiện tượng của nền văn minh
• Phần Phụ Lục
• Phần 3: Danh mục tra cứu chung từ tập I đến tập IV, danh mục hình ảnh  và danh mục phụ bản

---

“Nghiên cứu khảo cổ học đồng bằng sông Mê Kông sẽ chưa hoàn chỉnh nếu chúng ta chưa hiểu rõ vùng tả ngạn sông Hậu đến lưu vực sông Đồng Nai (Cisbassac). Mặt khác, đây cũng là địa bàn nơi chúng tôi khởi sự các nghiên cứu, cho đến khi sự cấp thiết buộc chúng tôi phải chuyển hướng sang vùng hữu ngạn sông Hậu đến Cà Mau (Transbassac) và đô thị Óc Eo. Chúng tôi cũng đã bổ sung vào địa bàn này vùng đồng bằng nhỏ hẹp và lưu vực sông Đồng Nai, sao cho phạm vi thám sát khảo cổ - tiếc là vẫn còn dang dở - bao trùm toàn bộ các tỉnh phía Nam Việt Nam. Một lý do khác thôi thúc chúng tôi hoàn thiện nghiên cứu này chính là vai trò to lớn của các cửa sông Mê Kông trong tiến trình thâm nhập của Phật giáo. Nhiều tượng Phật bằng sa thạch có xuất xứ từ các vùng cửa sông. Một số khác bằng gỗ khá lâu đời được tìm thấy cũng chủ yếu trong vùng Đồng Tháp Mười và qua đó hé lộ một khía cạnh mới trong nghệ thuật tạc tượng vùng này.”

“Với khoảng 300 di tích được mô tả, phần lớn là di tích mới, Nam Bộ không còn là “vùng đất vô danh” nữa. Nhưng nếu cho rằng tập sách này mang tính toàn diện, tức là nó giải quyết toàn bộ vấn đề, thì có phần võ đoán. Trước hết, chúng tôi không khảo sát khắp các di tích. Tiếp theo, dù hết sức cẩn trọng trong quá trình thăm dò, chúng tôi có thể đã bỏ sót những chỉ dẫn quý báu, vì không phải lúc nào cũng gặp được điều kiện thuận lợi. Do đó, các nhà nghiên cứu sau này vẫn còn cơ hội để khám phá. Suy cho cùng, chúng tôi kỳ vọng vào họ. Vì chúng tôi đã mở đường cho những cuộc thám sát mới mà chúng tôi tin rằng sẽ đơm hoa kết trái ở một vùng đồng bằng mà từ xưa vẫn luôn là mảnh đất màu mỡ cho sự giao thoa của các nền văn minh."

- Louis MALLERET

----------
Tác giả Louis Malleret (1901-1970)

Từ một giáo viên dạy văn trẻ tuổi mới tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Saint-Cloud, ông xin được chuyển sang Đông Dương công tác và có mặt ở Sài Gòn vào năm 1929. Hơn một phần tư thế kỷ lưu trú ở Việt Nam (1929-1957) đã đưa Louis Malleret thành biểu tượng cho những tiến bộ về nghiên cứu châu Á và những thay đổi tích cực của Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO). Chính ông là người đã phát hiện ra thương điểm chứng minh sự tồn tại thực sự của đất Phù Nam xưa. Cũng chính ông đã lãnh đạo EFEO từ năm 1950 đến 1956, thời kỳ mang tính bước ngoặt đối với lịch sử của Viện. Trước đó, ông từng là thủ thư ở Hội Nghiên cứu Đông Dương (1930-1942) và là Tổng thư ký của Hội (1942-1948), quản đốc Bảo tàng Blanchard de la Brosse (nay là Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh) từ năm 1935, Malleret trở thành chuyên gia chính thức của EFEO kể từ năm 1943.

Là một người đa năng, nhà khảo cổ học Louis Malleret đã đồng thời theo đuổi đam mê thời trẻ của mình về lịch sử hiện đại, nghiên cứu văn học, từ thủ thư đến quản đốc bảo tàng. Lý lịch độc đáo của nhà nghiên cứu này đã cho phép trụ sở của EFEO được tạm thời bố trí ở miền Nam, trước khi chuyển hẳn về Paris vào năm 1963. Đặc biệt là ông đã góp phần mở rộng hợp tác hiệu quả trong giới hạn lâm Pháp-Việt và trên trường quốc tế, quy tụ họ xung quanh các bộ sưu tập và các nguồn tài liệu lưu trữ ở Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay.