Phong Trào Chấn Hưng Phật Giáo Ở Nam Kỳ Việt Nam 1920 – 1945

PHONG TRÀO CHẤN HƯNG PHẬT GIÁO Ở NAM KỲ VIỆT NAM 1920 - 1945

Tác giả: Trương Thanh Hải (Đại đức TS. Thích Minh Nghĩa)

Phật giáo du nhập vào Việt Nam và đồng hành cùng dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử hơn hai nghìn năm. Ban đầu, Phật giáo không chỉ là một tín ngưỡng tâm linh phổ biến mà còn là một dòng chảy tư tưởng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nền tảng đạo đức, văn hóa, giáo dục và đời sống tinh thần của người Việt. Trong dòng chày ấy, có những giai đoạn thịnh suy, có những thời kỳ rực rỡ huy hoàng, nhưng cũng không ít lần Phật giáo phải đối diện với những thử thách lớn lao do biến động thời cuộc. Một trong những thời kỳ tiêu biểu cho nỗ lực phục hưng mạnh mẽ từ bên trong chính là phong trào chấn hưng Phật giáo diễn ra trong nửa đầu thế kỷ XX.

Trong bối cảnh đất nước bị thực dân Pháp đô hộ, truyền thống văn hóa và các giá trị tôn giáo bản địa phải đối mặt với sự xâm nhập và sự áp đặt của những hệ tư tưởng, thiết chế ngoại lai. Phật giáo, vốn đã suy yếu sau thời kỳ Lê - Nguyễn, lại càng trở nên rời rạc, lạc hậu và thiếu sức sống. Trước thực trạng đó, một bộ phận tăng sĩ và cư sĩ - nhiều người trong số họ là trí thức tân học, yêu nước, giàu tâm huyết với đạo pháp - đã chủ động khởi xướng và tham gia vào một phong trào đổi mới từ gốc rễ. Với tinh thần cải cách và cầu tiến, phong trào chấn hưng Phật giáo đã thổi luồng sinh khí mới vào đời sống Phật giáo Việt Nam. Trong số các địa phương đóng vai trò tiên phong trong phong trào ấy, Nam Kỳ là một trung tâm quan trọng, có tính chất đặc thù cả về lịch sử, văn hóa lẫn xã hội.

Tác phẩm Phong trào chấn hưng Phật giáo ở Nam Kỳ Việt Nam (1920 - 1945) được hình thành từ mong muốn đi sâu khảo cứu một giai đoạn lịch sử quan trọng nhưng chưa được nghiên cứu một cách đầy đủ và hệ thống. Bằng cách tiếp cận liên ngành - kết hợp giữa sử học, tôn giáo học và văn hóa học - tác phẩm không chỉ nhằm khái quát tiến trình vận động của phong trào chấn hưng Phật giáo tại Nam Kỳ mà còn hướng tới việc phân tích những điều kiện lịch sử - xã hội chi phối nó. Đồng thời, tác phẩm đã làm rõ vai trò của các nhân vật chủ chốt, đánh giá những thành tựu và hạn chế, cũng như nhận diện di sản mà phong trào chấn hưng đã để lại đối với lịch sử Phật giáo và văn hóa dân tộc hiện đại.