Alain Robbe-Grillet: Sự Thật Và Diễn Giải - Nguyễn Thị Từ Huy

ALAIN ROBBE-GRILLET: SỰ THẬT VÀ DIỄN GIẢI

Tác giả: Nguyễn Thị Từ Huy

Alain Robbe-Grillet (1922-2008), nhà văn Pháp theo chủ trương vứt bỏ các hình thức mơ mộng truyền thống để tiến hành "một cuộc cách mạng về cách nhìn". Ông là tác giả của khoảng 20 quyển sách, từ Les gommes (Những cục tẩy, giải Fénéon, 1953) đến Un roman sentimental (Tiểu thuyết tình cảm, 2007), Alain Robbe-Grillet còn là cố vấn văn học của Nhà xuất bản Minuit trong 30 năm (1955-1985), hơn thế nữa, ông còn là nhà điện ảnh, tác giả viết kịch bản phim Lannée dernière à Marienbad (Năm ngoái ở Marienbad, giải Sư tử vàng tại LHP Venice 1961) và đạo diễn hàng chục bộ phim khác.

Alain Robbe Grillet là tác giả quan trọng, có ảnh hưởng rộng lớn trên thế giới. Tác phẩm của ông được dịch ra nhiều thứ tiếng và được nghiên cứu tại nhiều nước. Ở châu Á, ông là một tác giả được dịch và nghiên cứu nhiều tại Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản.

Cuốn sách Alain Robbe-Grillet - Sự thật và diễn giải của Nguyễn Thị Từ Huy là chuyên luận đầu tiên viết bằng tiếng Việt về tác giả này. Công trình, vốn là luận án tiến sĩ bảo vệ tại Đại học Paris 7, do giáo sư Evelyne Grossman (Giáo sư Đại học và là Chủ tịch Học viện Triết học quốc tế của Pháp) hướng dẫn.

Chính Giáo sư Evelyne Grossman nhận xét về cuốn "Alain Robbe-Grillet: sự thật và diễn giải": "...đây là một cuốn sách đến đúng lúc, nó rọi một ánh sáng khác với những cuốn từ trước tới nay vào những trò chơi hư cấu của Robbe-Grillet, sự nghiêm trang của chúng cũng như sự bất lực của chúng".

Nguyễn Thị Từ Huy, sinh năm 1972, tiến sỹ Văn học Pháp, giảng viên Khoa Văn ĐH Sư phạm Hà Nội. Chị được đánh giá một trong những nhà phê bình thế hệ mới của Việt Nam. Bạn đọc còn biết đến chị với tư cách là tác giả tập thơ "Chữ cái", tác phẩm đầu tiên vào chung khảo Giải thưởng thơ Lá trầu.

Không – sự – thật , không – đích – thực , không – diễn giải , hay không – hiểu… những khái niệm này không hề được hiểu theo nghĩa: Robbe-Grillet chống lại sự thật, chống lại diễn giải, ông không tin rằng có sự thật, không tin rằng có diễn giải. Ngược lại, cần phải hiểu rằng, những khái niệm này nhằm đặt lại vấn đề một cách quyết liệt để có thể đi tới những chiều sâu khác của sự thật, của diễn giải, của hiểu, của câu hỏi . . .

Thời điểm mà một người muốn nói – tôi không biết sự thật – sẽ là thời điểm anh ta có thể bắt đầu hành trình đi tìm sự thật cùng với một ý thức và mong muốn biết sự thật, vì một người tin rằng mình đã biết sự thật có thể sẽ không còn mong muốn tìm hiểu nó nữa, có thể chỉ còn sự độc đoán đối với tất cả những gì nằm ngoài cái mà anh ta cho là sự thật.

Để có thể đi tới sự thật, cần nhất là phải từ. bỏ các xác tín đã có, có nghĩa là cần biết tự hoài nghi. Chính hoài nghi là điều kiện tiên quyết để có thể đến được với sự thật. Có vẻ như điều này dẫn Robbe – Grillet trở về với Descartes: thế giới của ông chính là thế giới của sự hoài nghi, trên cơ sở của tất cả những gì thiếu xác thực và thiếu chắc chắn.

Vấn đề sự thật và diễn giải được đặt ra trong vận động tái diễn – vận động vừa có tính xây dựng vừa có tính phá hủy – như thế nào? Trong chính vận động này, nghiên cứu của chúng tôi cần phải sử dụng lại, hay nói cách khách, cần kế thừa một số kết quả nghiên cứu đã được thừa nhận, được phát hiện bởi giới phê bình, đã được hoặc chưa được phân tích một cách sâu sắc. Tuy nhiên, nghiên cứu này sẽ đưa chúng vào trong một hệ thống bao hàm đồng thời cả khẳng định lẫn phủ định, hệ thống << không >>. Nghiên cứu được thực hiện và đồng thời tiếp tục tra vấn: làm thế nào khởi động được nghiên tắc << không >> trong cấu trúc của sự thật, của sự đich thực, của bản sắc? Làm thế nào tác giả << văn học hóa >> những ám ảnh bản thể và hiện sinh bằng chất liệu văn học và điện ảnh? Diễn giải mang tính vô tận được tạo điều kiện thuận lợi nhờ một lối viết giải cấu trúc liệu có bị hạn chế ở một giới hạn nào đó? Liệu có khả năng có một mối quan hệ giữa diễn giải và hiểu, được đưa vào trong suy tư về cái << không >>? Suy tư này sẽ dẫn tới đâu? Tới sự xác lập hay phá bỏ sự thật bằng diễn giải?