Một Vụ Việc Ám Muội

Một Vụ Việc Ám Muội

Tác giả: Balzac

- Anh không hiểu em rồi, Marthe kêu lên, cầm lấy bàn tay to tướng của Michu và quỳ gục xuống trước gối ông, hôn lên bàn tay ấy, đột nhiên nó đẫm nước mắt.

- Chạy đi, để sau rồi hãy khóc”, ông nói, ôm choàng lấy cô với một sức mạnh bất ngờ.

Khi không còn nghe thấy tiếng bước chân vợ nữa, mắt người đàn ông sắt thép ấy nhỏ lệ. Ông đã ngờ vực Marthe do các ý kiến của bố cô, ông đã che giấu cô các bí mật của cuộc đời mình; nhưng vẻ đẹp nơi tính cách giản dị của người vợ đã đột nhiên hiện ra với ông, cũng như sự lớn lao tính cách nơi ông vừa bùng nổ trước cô. Marthe chuyển từ nỗi nhục sâu sắc bắt nguồn từ sự trật cấp của một người đàn ông mà cô mang họ sang niềm sướng vui mà vinh quang của người ấy mang lại; cô chuyển như thế mà không qua đoạn trung gian nào, như vậy chẳng phải kiểu gì cũng phải thấy rụng rời ư? Rơi vào những nỗi lo lắng mãnh liệt nhất, cô đã, như về sau cô kể cho ông, bước đi trong máu từ căn chòi cho tới Cinq-Cygne, và chỉ trong phút chốc bỗng cảm thấy mình được nâng lên trời giữa các thiên thần. Ông, vốn dĩ cảm thấy chẳng hề được coi trọng, coi thái độ sầu muộn và ủ dột của vợ như là biểu hiện của sự thiếu tình trìu mến, bỏ mặc cô một mình để sống ở bên ngoài, dồn hết niềm dịu dàng của ông vào đứa con trai, trong phút chốc hiểu ra mọi điều gì mà những giọt nước mắt của người phụ nữ ấy muốn nói; cô nguyền rủa cái vai mà sắc đẹp của cô, mà ý chí của ông bố cô đã buộc cô phải đóng. Hạnh phúc đã rực sáng lên bằng ngọn lửa đẹp nhất của nó đối với họ, ngay giữa giông tố, như một tia chớp. Và nó phải là một tia chớp! Cả hai cùng nghĩ đến mười năm trời thiếu giao kết và tự buộc tội vì thế. Michu đứng đó, bất động, khuỷu tay chống lên khẩu cạc bin và cằm dựa trên khuỷu tay, đắm chìm vào một cơn mơ mộng sâu thẳm. Một khoảnh khắc như vậy khiến người ta có thể chấp nhận mọi nỗi đau đớn của quá khứ đau thương hơn cả.

Một vụ việc ám muội là một trong những tiểu thuyết Balzac nhất: đáng sợ trong từng dòng, u tối đến nghẹt thở, rực rỡ bởi những tương phản không ngừng va vào nhau - to lớn và tỉ mỉ, cao quý và bần tiện, tình yêu và thù hận, âm mưu và ngay thẳng. Giữa thời kỳ đầy biến động sau Cách mạng, Laurence de Saint-Cygne, một nữ quý tộc trẻ kiêu hãnh, cùng những người thân trung thành bị cuốn vào một vụ bắt cóc mà mọi dấu vết đều được sắp đặt để chống lại họ. Càng cố tự cứu mình, họ càng bị siết chặt trong cỗ máy quyền lực vô hình, nơi chính trị và định mệnh nhập làm một. Không một khoảnh khắc nào của câu chuyện buông lỏng gọng kìm ấy. Số phận là số phận: không phải thứ có thể thoát khỏi, dẫu con người có vùng vẫy đến đâu. Toàn bộ cuốn sách là một nỗi hãi hùng rung lên không ngừng.

Đây cũng là một trong những khoảnh khắc lớn của văn chương về Napoléon và chiến trận. Nếu Stendhal có Waterloo trong Tu viện thành Parme, Tolstoy có Austerlitz trong Chiến tranh và hòa bình, thì Balzac có Iéna. Balzac là thiên tài khi miêu tả đời sống quý tộc, nhưng có lẽ còn thiên tài hơn khi dựng nên kẻ thù lớn nhất của giới quý tộc Pháp: Napoléon - vừa là nhân vật lịch sử, vừa là sức mạnh gần như siêu nhiên phủ bóng lên số phận mọi con người.