Phật giáo và tâm lý học Jung - J. Marvin Spiegelman & Mokusen Miyuki

PHẬT GIÁO VÀ TÂM LÝ HỌC JUNG

Tác giả: J. Marvin Spiegelman, Ph.D. và Mokusen Miyuki, Ph.D.

Tiến trình cá nhân hóa trong tâm lý học phân tích của Carl Gustav Jung và con đường giác ngộ của Phật giáo có thực sự giao thoa? Giữa hai hệ thống tư tưởng phương Đông và phương Tây, đâu là những điểm tương đồng và khác biệt trong cách nhìn nhận về cái tôi, Tự ngã và hành trình thấu hiểu bản thân?

Trong Phật giáo và Tâm lý học Jung, hai tác giả J. Marvin Spiegelman và Mokusen Miyuki tìm lời giải cho những câu hỏi này thông qua việc nghiên cứu, đối chiếu các khái niệm của tâm lý học phân tích với tư tưởng và thực hành Phật giáo. Từ những trải nghiệm cá nhân đến các giáo lý, biểu tượng và phương pháp thiền định, cuốn sách làm rõ những điểm gặp gỡ cũng như khác biệt giữa hai lĩnh vực, đặc biệt trong cách lý giải tiến trình chuyển hóa tâm lý và hành trình hướng đến sự giác ngộ.

Một trong những vấn đề xuyên suốt cuốn sách là mối quan hệ giữa cái tôi, Tự ngã và quá trình phát triển đời sống nội tâm. Hai tác giả đưa ra những phân tích nhằm bác bỏ quan niệm cho rằng Phật giáo hướng đến việc làm tan biến cái tôi, đồng thời làm rõ mối tương quan giữa khái niệm “tâm” trong triết học phương Đông và “trí” trong chủ nghĩa duy lý phương Tây. Dưới góc nhìn tâm lý học Jung, tiến trình cá nhân hóa được xem xét trong mối liên hệ với các trải nghiệm và thực hành Phật giáo, từ việc đối diện với những nội dung vô thức, tích hợp chúng vào ý thức đến sự chuyển hóa từ trạng thái lấy cái tôi làm trung tâm sang lấy Tự ngã làm trung tâm.

Để làm rõ những mối liên hệ này, cuốn sách tiếp cận nhiều nội dung quan trọng của Phật giáo như Tứ Diệu Đế, Duyên khởi, Trung đạo, vô ngã, giác ngộ, thiền định và pháp môn niệm Phật. Các tác giả phân tích cách hiểu về duhkha (khổ, bất an), khả năng thay đổi thái độ của con người trước những trải nghiệm trong cuộc sống, cũng như vai trò của thiền định trong việc đối diện với những nội dung vô thức và phục hồi sự cân bằng nội tâm khi trải qua khủng hoảng. Trải nghiệm giác ngộ của Đức Phật, thực hành niệm Phật trong Tịnh Độ tông và sự chuyển hóa tâm thức cũng được soi chiếu qua các khái niệm của tâm lý học phân tích, qua đó làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt giữa hai cách tiếp cận.

Bên cạnh đó, cuốn sách còn bàn về thái độ trước cái chết và những biến đổi lớn trong cuộc đời thông qua khái niệm isagi-yoku của văn hóa Nhật Bản. Từ sự khác biệt trong cách nhìn nhận cái chết giữa phương Đông và phương Tây, các tác giả đề cập đến việc đón nhận cái chết và những khủng hoảng bằng sự điềm tĩnh, tự chủ, không vương vấn và đầy phẩm giá, đồng thời xem những trải nghiệm này trong mối liên hệ với sự trưởng thành về mặt tinh thần.

Điểm nhấn đặc biệt của Phật giáo và Tâm lý học Jung nằm ở phần bình giải bộ tranh “Thập mục ngưu đồ” của Thiền tông, qua đó đối chiếu hành trình tìm trâu, chăn trâu với tiến trình cá nhân hóa, hay tiến trình hiện thực hóa Tự ngã, trong tâm lý học phân tích của Jung.

Lấy bộ mười bức tranh của Khuếch Am làm trọng tâm, các tác giả phân tích hành trình tự chuyển hóa và dung hợp những nội dung vô thức vào ý thức của mỗi cá nhân. Những hình ảnh này tiếp tục được so sánh với bộ tranh của Phổ Minh và bộ tranh Rosarium của giả kim thuật từng được Jung sử dụng, nhằm làm rõ những điểm giống và khác nhau giữa các tiến trình được thể hiện qua những hệ thống biểu tượng.

Cuốn sách có 20 hình minh họa đen trắng, gồm hai bộ Thập mục ngưu đồ của Khuếch Am và Phổ Minh, mỗi bộ mười bức. Bên cạnh phần bình giải tranh, tác phẩm còn có truyện hư cấu “Lãng nhân”, kể về hành trình một nhân vật tự tìm hiểu chính mình thông qua những cuộc trò chuyện với hai nhân vật đến từ các tôn giáo và nền văn hóa khác nhau.

Một yếu tố đáng chú ý khác của cuốn sách đến từ nền tảng chuyên môn và trải nghiệm thực hành của chính hai tác giả. J. Marvin Spiegelman và Mokusen Miyuki đều được đào tạo và tốt nghiệp tại Viện C.G. Jung ở Zurich, có chuyên môn về trị liệu phân tích theo trường phái Jung. Trong sách, hai tác giả chia sẻ về cơ duyên tiếp cận lý thuyết của Jung, hành trình đào tạo và thực hành trị liệu phân tích, cũng như những trải nghiệm thiền định và tự quán chiếu của bản thân.

Là những người thực hành kỹ thuật tự phân tích từ các chất liệu vô thức của chính mình, hai tác giả từng bước tích hợp phần vô thức vào ý thức trong tiến trình cá nhân hóa. Những trải nghiệm này cũng được đặt trong mối liên hệ với việc tự quán chiếu trong Phật giáo, tạo nên sự kết hợp giữa nghiên cứu, thực hành và suy ngẫm cá nhân trong cách tiếp cận các vấn đề của cuốn sách.

Với văn phong dễ đọc, gần gũi, dung hòa giữa góc nhìn tâm lý học phương Tây và hệ thống thuật ngữ Phật giáo phương Đông, Phật giáo và Tâm lý học Jung mang đến những phân tích về mối liên hệ giữa hai hệ thống tư tưởng, từ các khái niệm về cái tôi và Tự ngã đến thiền định, giác ngộ và tiến trình cá nhân hóa.

Cuốn sách đồng thời đưa ra những gợi mở về việc tự quán chiếu, tìm hiểu thế giới nội tâm và thực hành thiền định với một tâm trí thức tỉnh, trên hành trình mỗi cá nhân hướng đến sự thấu hiểu bản thân.

-------------------

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Tiến sĩ J. Marvin Spiegelman (1926–2017) - Nhận bằng Tiến sĩ từ Đại học California, Los Angeles (UCLA) và là chuyên gia tâm lý học lâm sàng được Hội đồng Tâm lý học Chuyên nghiệp Hoa Kỳ (ABPP) chứng nhận. Ông tốt nghiệp Viện C.G. Jung tại Thụy Sĩ và từng giảng dạy các khóa học về tâm lý học Jung tại Đại học UCLA, Đại học Nam California (USC). Spiegelmen cũng là tác giả và đồng tác giả của nhiều cuốn sách về sự giao thoa giữa tâm lý học Jung và tôn giáo, đồng thời là biên tập viên của các tạp chí chuyên ngành như Journal of Analytical Psychology và Journal of Psychology and Judaism.

Tiến sĩ Mokusen Miyuki (1928–2016) - Có nền tảng học vấn đa văn hóa vững chắc, với bằng Cử nhân Tôn giáo Đông phương (Đại học Tokyo), Thạc sĩ Triết học Phương Tây (UCLA) và Tiến sĩ Châu Á học (Viện Cao học Claremont). Sau khi tốt nghiệp Viện C.G. Jung tại Thụy Sĩ, ông là giáo sư tại Đại học Bang California. Là nhà trị liệu phân tích trường phái Jung, đồng thời là tu sĩ Phật giáo, ông là tác giả và đồng tác giả của nhiều tác phẩm chuyên diễn giải sinh động các biểu tượng trong Thiền tông và Phật giáo bằng ngôn ngữ của tâm lý học phân tích.

THÔNG TIN DỊCH GIẢ/ HIỆU ĐÍNH/ MINH HỌA

Dịch giả: Lê Hồng Vân (1981) có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục, dịch thuật và xuất bản. Chị tốt nghiệp Cử nhân tiếng Anh loại Giỏi (Đại học Hà Nội) và Thạc sĩ Quản lý Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội). Chị từng giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành sinh học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, điều phối chương trình đào tạo đại học tại Trường Quốc tế (ĐHQGHN), và giảng dạy biên phiên dịch tại Trường Đại học Ngoại ngữ (ĐHQGHN). Hiện chị là thành viên Hội đồng Khoa học Viện Tâm lý & Truyền thông IPM.

Từ năm 2019, Lê Hồng Vân làm biên dịch tự do toàn thời gian. Chị đặc biệt quan tâm và dành nhiều tâm huyết cho sách phi hư cấu về chủ đề triết học và tâm lý học.